Dakota ZX-3, PZX1 en PMX: wat is de minimale meetbare wanddikte?

Het korte antwoord

Technische inkopers stellen Diktemeter – NDT Benelux steeds weer dezelfde vraag: haalt deze meter mijn minimale wanddikte, en ook mijn corrosiebeeld? Bij Dakota ZX-3 PZX1 PMX vergelijken begint de keuze daarom bij het meetobject en pas daarna bij de prijs. De ZX-3 is een robuuste dual-element wanddiktemeter voor corrosie en corrosieputten op staal, doorgaans vanaf ongeveer 1 mm. De PZX1 is een precisiemeter voor dunne, gladde en parallelle wanden vanaf 0,15 mm. De PMX heeft daarnaast een A- en B-scan voor lastige materialen en voor situaties waarin u het signaal zelf wilt beoordelen.

Belangrijkste punten

• De ZX-3 meet volgens de handleiding van Dakota Ultrasonics, revisie 1.10 alleen in pulse-echo met een dual-element sonde. Dat is de techniek die verborgen corrosieputten aan de achterzijde kan vinden.
• De PZX1-DL meet volgens Dakota NDT in echo-echo met vertragingslijn van 0,152 tot 25,4 mm in staal en slaat tot 10.000 metingen op.
• De PMX toont een A-scan en een B-scan en scant volgens Dakota NDT 250 metingen per seconde.
• Vuistregel: gecorrodeerde achterwand vraagt om dual-element, gladde dunne plaat om een vertragingslijn, twijfel over het signaal om een A-scan.

Haalt een Dakota-meter uw minimale wanddikte en uw corrosiebeeld?

De minimale meetdikte is de dunste wand die een ultrasone wanddiktemeter met een bepaalde sonde nog betrouwbaar kan onderscheiden van het zend- of grensvlaksignaal. Dat getal hoort bij de combinatie van meter, transducer en materiaal, niet bij de meter alleen. Een inkoper die drie Dakota-modellen naast elkaar legt, ziet bereiken van 0,15 mm tot ruim 900 mm. Al snel lijkt het alsof ze elkaar grotendeels overlappen.

Het echte verschil zit in de achterwand. Bij nieuwe, gladde plaat werkt die als een spiegel. Bij corrosie is ze ruw en zitten er corrosieputten in die het geluid verstrooien. Een meter die op een kalibratieblok 0,15 mm haalt, kan op een gecorrodeerde tankbodem dus geen bruikbare waarde geven.

Daarnaast telt de coatingstatus mee. Een ultrasone wanddiktemeter meet het staal, een laagdiktemeter voor verf en coating meet de verflaag zelf. Voor die tweede meting staan de afwegingen in de vergelijking tussen PosiTest DFT en PosiTector.

Ook de norm is veranderd. Volgens NEN is ISO 16809, de internationale norm voor ultrasone diktemeting, in juni 2025 herzien. De versie uit 2017 is ingetrokken. Inspectieprocedures die nog naar de oude versie verwijzen, moeten in 2026 dus worden bijgewerkt.

Zelf aan de slag:

• Noteer de kleinste wanddikte die u moet aantonen, in millimeter, samen met de afkeurgrens.
• Beschrijf de achterwand: glad en parallel, of gecorrodeerd met mogelijke corrosieputten.
• Leg vast of er een coating op zit, hoe dik die ongeveer is en of die verwijderd mag worden.
• Noteer het materiaal (staal, aluminium, kunststof of gietijzer) en de kleinste radius van het object.

Wat is het verschil tussen de Dakota ZX-3, PZX1 en PMX?

Waarom zijn drie meters van hetzelfde merk zo verschillend? Elk model is gebouwd rond een ander type sonde, en de sonde bepaalt wat u wel en niet kunt meten.

ZX-3: dual-element voor corrosie

De ZX-3 werkt met een dual-element transducer: het ene kristal zendt, het andere ontvangt. Volgens de handleiding van Dakota Ultrasonics, revisie 1.10 is het een basismodel dat verborgen corrosieputten aan de achterzijde en interne fouten kan opsporen. Het werkt uitsluitend in pulse-echo. Dat heeft een nadeel: in pulse-echo telt een coating mee alsof het staal is.

Dezelfde handleiding noemt nog een punt. Dual-element pulse-echo is gevoeliger voor temperatuurschommelingen van de transducer, terwijl multi-echo die beter compenseert. Met een standaard 5 MHz sonde ligt de ondergrens in staal doorgaans rond 1 mm. Dezelfde basis vindt u terug in de Dakota R-9 voor cilinderwanden en motorblokken.

PZX1: precisie op dunne wanden

De PZX1, nu leverbaar als PZX1-DL, gebruikt een single-element sonde met vertragingslijn. Volgens Dakota NDT meet hij in echo-echo met vertragingslijn van 0,152 tot 25,4 mm, in kunststofmodus van 0,127 tot 6,35 mm, en werkt hij met transducers van 5 tot 20 MHz. Echo-echo meet de tijd tussen twee opeenvolgende achterwandecho’s. Daardoor valt een dunne verflaag buiten de meting. De voorwaarde is wel een vlak en parallel oppervlak, zoals bij plaatwerk, dieptrekdelen en kunststof onderdelen.

PMX: het signaal zelf zien

De PMX is een precisiemeter met beeldscherm. Dakota NDT noemt A-scan en B-scan, een resolutie van 0,001 mm, automatische versterking met een bereik van 110 dB en een scanmodus die na het scannen de laagste waarde toont. Op de A-scan ziet u of de meter op de achterwand reageert of op een corrosieput, een insluiting of ruis. Voor materialen waar geluid door de korrelstructuur moeilijk doorheen komt, zoals gietijzer, heeft Dakota een hoge-penetratievariant van de PMX.

Dakota ZX-3 PZX1 PMX vergelijken: bereik, meetmodus en sonde

Op papier overlappen de bereiken, maar in de praktijk is dat nauwelijks zo. De tabel zet de verschillen naast elkaar die voor een inkoop echt tellen.

Aspect	Dakota ZX-3	Dakota PZX1-DL	Dakota PMX
Sondetype	Dual-element, 1 tot 10 MHz	Vertragingslijn, 5 tot 20 MHz	Vertragingslijn, potlood of contact
Kleinste wand in staal	ca. 1 mm (5 MHz)	0,152 mm (echo-echo)	ca. 0,15 mm (vertragingslijn)
Door coating meten	❌ alleen pulse-echo	✅ echo-echo, dunne lagen	✅ echo-echo-modi
Corrosieputten vinden	✅ sterk punt	⚠️ alleen gladde achterwand	✅ met A-scan controle
Weergave	Cijfers	Cijfers	A-scan, B-scan, cijfers
Meetgeheugen	⚠️ niet in basisuitvoering	✅ 10.000 metingen	✅ inclusief golfvormen
Typisch gebruik	Tanks, leidingen, ketels	Plaatwerk, kunststof, series	Gietijzer, grensgevallen, precisie

De rij met de kleinste wand zegt het minst. De 0,15 mm van de PZX1 en PMX geldt alleen met een vertragingslijnsonde op een glad en parallel oppervlak. De 1 mm van de ZX-3 blijft juist bruikbaar als de achterwand gecorrodeerd is. Daar komt de dual-element sonde tot haar recht.

De duurste meter is dus niet vanzelf de beste keuze voor corrosie-inspectie. Bij een tank of leiding met tientallen meetpunten werkt een ploeg met een eenvoudige dual-element meter vaak sneller dan met een A-scan die interpretatie vraagt. De PMX verdient zich terug als signalen twijfelachtig zijn, niet als ze vanzelfsprekend zijn. Hoe de sondekeuze die afweging bepaalt, leest u in het stuk over transducers en meetfouten.

Zelf aan de slag:

• Wanden onder circa 1 mm: dan valt de ZX-3 af en kiest u tussen PZX1-DL en PMX.
• Gecorrodeerde achterwand en de coating mag eraf: de ZX-3 volstaat doorgaans.
• Coating moet blijven zitten: kies PZX1-DL of PMX en vraag naar de maximale coatingdikte in echo-echo.
• Grove korrel of twijfel over echo’s: kies de PMX met A-scan.

Kan een Dakota-meter door verf heen meten?

Neem een leiding met een wand van 6 mm en een epoxylaag van 300 µm. Geluid gaat in epoxy grofweg half zo snel als in staal. Een pulse-echo meter zoals de ZX-3 rekent de coating daardoor ongeveer dubbel mee, als extra staal. De afwijking ligt dan rond 0,6 mm, precies de marge waar een afkeurbeslissing om draait.

De PZX1-DL en de PMX vermijden die fout met echo-echo, omdat ze alleen tussen achterwandecho’s meten. Dat werkt het best bij dunne, goed hechtende lagen en een redelijk gladde achterwand. Bij zware corrosie of loszittende coating verdwijnt de tweede echo vaak. Of verwijderen dan beter is, staat in het artikel over coating verwijderen of doormeten.

Welke Dakota-meter past bij tanks, dunne plaat of precisiewerk?

Voor veel gebruikers hangt de keuze aan een wettelijke cyclus. Onder het Warenwetbesluit Drukapparatuur 2016 worden drukvaten in beginsel elke 4 jaar herkeurd. Voor verwarmde drukapparatuur met kans op oververhitting is dat elke 2 jaar. Bij zulke herkeuringen horen volgens TÜV Nederland onder meer diktemetingen en NDO.

Onderhoud en corrosie-inspectie

Stel, een onderhoudsbedrijf meet per herkeuring 40 tot 80 punten op drukvaten met een wanddikte van 6 tot 12 mm. De coating wordt lokaal verwijderd en de grootste zorg is putcorrosie aan de binnenzijde. Hier is de ZX-3 de logische keuze. Met de scanmodus schuift de inspecteur de sonde over een zone en leest hij de laagste waarde af. Zo vindt hij een corrosieput sneller dan met losse puntmetingen. Moet de coating blijven zitten, dan wordt de PMX interessanter.

Dunne plaat, kunststof en seriecontrole

Voor plaatwerk van enkele tienden van een millimeter, buis met dunne wand of kunststof onderdelen past de PZX1-DL. Het meetgeheugen van 10.000 waarden is handig voor seriecontroles waarbij elke meting herleidbaar moet zijn. Kalibreer op een monster van bekende dikte uit hetzelfde materiaal. Meer over dit segment staat in het stuk over dunwandig staal.

Lastige materialen en grensgevallen

Gietijzer, grofkorrelig gietwerk en objecten waarbij een afwijkende meetwaarde direct tot een onderhoudsbesluit leidt, vragen om een A-scan. In het advies van Diktemeter – NDT Benelux wegen minimale meetdikte, materiaalsoort, corrosieputten en transducer mee voordat er een model wordt genoemd. Juist bij de PMX bepaalt de sonde het grootste deel van het resultaat.

Meetapparatuur huren om een Dakota-model eerst te testen?

Wie meetapparatuur huurt, denkt vaak aan een algemene verhuurder van een leidingzoeker of warmtebeeldcamera. Bij ultrasone wanddiktemeting werkt dat anders. Het resultaat hangt af van de combinatie van meter, sonde en uw eigen object, dus een huurperiode moet die combinatie toetsen.

Stel, een kwaliteitsmedewerker bij een toeleverancier van dieptrekdelen twijfelt tussen de PZX1-DL en de PMX voor aluminium van 0,3 tot 0,8 mm. Hij huurt een week en meet 15 tot 20 referentiedelen, die hij ook met een micrometer controleert. Blijft de afwijking binnen zijn tolerantie, dan volstaat het eenvoudiger model. Zo voorkomt hij een aankoop op basis van een specificatieblad. Via verhuur en advies over ultrasone wanddiktemeters is zo’n proefperiode te combineren met uitleg over grenswaarden.

Zelf aan de slag:

• Kies 5 tot 10 representatieve meetpunten, inclusief het dunste en het meest gecorrodeerde punt.
• Meet referenties met een micrometer op een plek waar beide zijden bereikbaar zijn.
• Leg de afwijking per punt vast. Is de spreiding groter dan uw tolerantie, dan past de combinatie van model en sonde niet.
• Test met de coating die in de praktijk blijft zitten, niet op kaal staal.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de Dakota ZX-3 en de PZX1?

Sondetype is het belangrijkste verschil. De ZX-3 gebruikt een dual-element sonde in pulse-echo en is gemaakt voor corrosie op staal vanaf ongeveer 1 mm. De PZX1-DL gebruikt een vertragingslijnsonde in echo-echo en meet volgens Dakota NDT vanaf 0,152 mm. Is uw kleinste wand dunner dan 1 mm, dan valt de ZX-3 af.

Kan de Dakota ZX-3 corrosieputten vinden?

Corrosieputten aan de achterzijde opsporen is volgens de handleiding van Dakota Ultrasonics, revisie 1.10 juist waar de ZX-3 voor bedoeld is. Gebruik daarvoor de scanmodus en een sonde met kleine diameter, zodat de bundel een put niet overbrugt. Na het scannen leest u de laagste waarde af. Twijfelt u of de meter op een put of op ruis reageert, dan geeft een A-scan zoals op de PMX meer zekerheid.

Waar kan ik een Dakota-wanddiktemeter huren en eerst testen?

Verhuur is mogelijk via Diktemeter – NDT Benelux, dat Dakota-meters levert en verhuurt voor tijdelijke inspecties en proefmetingen. Plan een testperiode van ongeveer een week en meet ten minste 5 tot 10 representatieve punten met referentiemetingen. Zo weet u voor aanschaf of model en sonde uw minimale wanddikte halen.

Meet de Dakota PZX1 vanaf 0,15 mm op elk materiaal?

Nee, het bereik van 0,152 mm geldt voor staal in echo-echo met een vertragingslijnsonde op een glad, parallel oppervlak. Voor kunststof noemt Dakota NDT een aparte modus van 0,127 tot 6,35 mm. Op een ruwe, gecorrodeerde achterwand is de ondergrens in de praktijk duidelijk hoger.

Wanneer heb ik een A-scan nodig bij wanddiktemeting?

Een A-scan is zinvol als u moet kunnen controleren waarop de meter reageert. Denk aan gietijzer, corrosieputten, dubbellagen of meten door coating. Leidt een afwijkende waarde direct tot afkeur of reparatie, dan is een meter zoals de PMX te verdedigen. Bij routinematige puntmetingen op gelijkmatige wanden voegt hij meestal weinig toe.

Conclusie

Bij Dakota ZX-3 PZX1 PMX vergelijken kiest u in feite een sonde. De ZX-3 met dual-element sonde past bij corrosie en corrosieputten op staal waar de coating weg mag. De PZX1-DL past bij dunne, gladde wanden vanaf 0,15 mm en bij seriecontrole. De PMX is er voor grensgevallen, gietijzer en situaties waarin u het signaal zelf moet zien.

De volgende stap is concreet. Noteer uw kleinste wanddikte, de staat van de achterwand en de coatingstatus. Toets daarna het gekozen model met een proefmeting op uw eigen object. Wie die drie gegevens bij Diktemeter – NDT Benelux aanlevert, krijgt een advies waarin meter en transducer samen zijn gekozen. Controleer daarbij ook of uw meetprocedure al naar ISO 16809:2025 verwijst.

Over Diktemeter – NDT Benelux

Diktemeter.com is het specialistische verkoopkanaal van NDT Benelux voor ultrasone wanddiktemeters, coating- en laagdiktemeters en bijbehorende meetaccessoires. Vanuit Raamsdonksveer levert het bedrijf apparatuur voor niet-destructief onderzoek (NDO) en industriële kwaliteitscontrole in de Benelux, aangevuld met verhuur, training en advies bij afwijkende meetvragen.