Zes soorten corrosie: wat ziet een ultrasone diktemeter wel en niet?

Bij wanddikte-inspectie heeft u vooral met zes soorten corrosie te maken: algemene corrosie, putcorrosie, galvanische corrosie, spleet- en afzettingscorrosie, microbiologisch geïnduceerde corrosie (MIC) en erosie-corrosie. Elke vorm laat een eigen spoor na in de meetwaarden van een ultrasone diktemeter. Dat kan een gelijkmatige afname zijn, een enkele lage uitschieter of materiaalverlies dat zich rond een verbinding of bocht concentreert. Uit dat patroon leidt u af welke sonde, welk meetraster en welke weergave u nodig heeft. Sinds juni 2025 geldt daarvoor een herziene ISO 16809. Vormen als spanningscorrosie blijven voor een wanddiktemeter grotendeels onzichtbaar.

Wat is het verschil tussen corrosie, roest en oxidatie bij een inspectie?

Corrosie is de chemische of elektrochemische aantasting van een metaal door zijn omgeving. Roest is het corrosieproduct van ijzer en staal. Oxidatie is breder: de reactie van een metaal met zuurstof. Bij aluminium vormt die reactie juist een beschermende oxidehuid, terwijl roest op staal poreus is en de aantasting niet stopt.

Voor een inspecteur telt niet of er corrosie is, maar hoe het materiaalverlies verdeeld is. Neem een leiding van 6 mm die op één plek 1 mm dunner is geworden. Als die millimeter over de hele leiding verdwenen is, blijft er 5 mm restwanddikte over en kunt u vaak nog jaren door. Zit dezelfde millimeter in één corrosieput, dan is het verlies lokaal klein, maar kan de put verder groeien tot lekkage. Hetzelfde getal betekent dus een ander risico.

Daarom onderscheidt Vereniging ION, de branchevereniging voor oppervlaktebehandeling, meerdere verschijningsvormen van corrosie. Daaronder vallen algemene corrosie, putcorrosie, contactcorrosie, spleetcorrosie, corrosie onder afzettingen, spanningscorrosie en filiforme corrosie. Voor uw meetplan is vooral de vraag welke van die soorten corrosie wanddikte kosten en hoe u ze in de meetwaarden terugvindt.

Welke soorten corrosie verminderen de wanddikte, en hoe herkent u ze?

Zes vormen zorgen bij industriële installaties, tanks en constructiestaal voor meetbaar wanddikteverlies. Per vorm ziet het meetbeeld er anders uit:

1. Algemene corrosie. Het oppervlak tast vrij gelijkmatig aan. In uw meetraster liggen alle waarden lager dan de nominale dikte, met weinig spreiding. Dit is de makkelijkste vorm om te meten. De waarde zit vooral in de trend: door metingen op dezelfde punten jaar na jaar te herhalen, berekent u een corrosiesnelheid en een restlevensduur.
2. Putcorrosie. Volgens ION ontstaat deze vorm wanneer elektrolytbestanddelen zoals chloride het metaal plaatselijk aantasten. De meeste meetpunten tonen dan een normale waarde, met af en toe een lage uitschieter of een wegvallend signaal. Een put van enkele millimeters valt makkelijk tussen twee meetpunten in. Hoe u dat ondervangt, ook als er verf op het object zit, leest u in corrosie-inspectie door verflagen en het meten van putcorrosie.
3. Galvanische corrosie (contact- of bimetaalcorrosie). Twee verschillende metalen raken elkaar in aanwezigheid van vocht. Het minder edele metaal corrodeert, bijvoorbeeld koolstofstaal naast een RVS-flens of aluminium rond een stalen bout. Het verlies concentreert zich vlak bij de verbinding en neemt af naarmate u verder weg meet.
4. Spleet- en afzettingscorrosie. In nauwe spleten, onder pakkingen, steunen of afzettingen ontstaat een zuurstofverschil dat lokale aantasting veroorzaakt. Juist die plek is vaak niet bereikbaar voor de sonde. Lage waarden direct naast een steun of oplegging zijn daarom een signaal om die plek nader te onderzoeken.
5. Microbiologisch geïnduceerde corrosie (MIC). Bacteriën veroorzaken plaatselijke, vaak gegroepeerde corrosieputten. Dat gebeurt doorgaans in waterleidingen, tankbodems en staal in de grond. In horizontale leidingen zit de aantasting vaak onderin, waar water en slib blijven staan.
6. Erosie-corrosie. Stroming en vaste deeltjes slijten de beschermende laag weg. Daarna corrodeert het metaal sneller. U vindt dit in de buitenbocht van bochten, na afsluiters en bij verloopstukken. Het meetbeeld is een dunnere zone met een herkenbare stromingsrichting, soms als groef of hoefijzerpatroon.

Voor uw planning betekent dit dat het meetraster moet passen bij de verwachte corrosievorm. Een grof raster volstaat voor algemene corrosie. Bij putcorrosie, MIC en erosie-corrosie mist datzelfde raster precies de plekken die ertoe doen.

Welke meetaanpak past bij welke corrosievorm?

In juni 2025 verscheen EN ISO 16809:2025, de herziene internationale norm voor ultrasone diktebepaling van metallische en niet-metallische materialen. De norm geeft richtlijnen voor apparatuur, de keuze van de techniek, de instelling van het instrument en factoren die de nauwkeurigheid beïnvloeden. ISO 16809:2017 is daarmee ingetrokken en vervangen. Dat is een vaststaand feit. Verwijzen uw inspectieprocedures of meetrapporten nog naar de editie van 2017, dan is een update in 2026 logisch.

Voor stalen elementen in de grond ligt er bij NEN een normontwerp, NEN 6766. Volgens NEN bevat dat ontwerp eisen voor onder meer algemene afroesting, putcorrosie, MIC, zwerfstroomcorrosie en bimetaalcorrosie. Ontwerpers van buispalen, damwanden en ankers kunnen er de benodigde wanddikte mee bepalen, en in combinatie met een inspectiescenario ook de corrosiebescherming. Dit is gepubliceerd als ontwerp ter commentaar. Ga dus na of en wanneer de definitieve versie voor uw objecten geldt, voordat u er grenswaarden op baseert.

De keuze voor de meetaanpak volgt uit de corrosievorm:

Corrosievorm	Typisch meetbeeld	Passende aanpak
Algemene corrosie	Alle waarden gelijkmatig lager	Vast raster, vaste meetpunten, trend over jaren
Putcorrosie	Losse lage uitschieters of signaalverlies	Dual-element sonde, fijn raster of scannen, grafische weergave
Galvanische corrosie	Afname richting de verbinding	Verdicht raster rond de contactzone
Spleet- en afzettingscorrosie	Lage waarden naast steunen en flenzen	Meten zo dicht mogelijk bij de spleet, plek eventueel vrijmaken
MIC	Gegroepeerde putten, vaak onderin	Onderzijde van leidingen en tankbodems scannen
Erosie-corrosie	Dunne zone in stromingsrichting	Buitenbochten scannen met een sonde voor kleine radii

Bij putvormige aantasting bepalen de sonde, de koppeling en de weergave samen of een put zichtbaar wordt. De zes factoren die bepalen of uw wanddiktemeter putcorrosie detecteert zijn daarbij een bruikbaar controlelijstje. Zit er verf op het object, dan meet u met de echo-echomethode door de coating heen. Die methode is als vuistregel minder gevoelig voor kleine, scherpe putten dan meten op kaal staal met een dual-element sonde. Dat is een afweging tussen inspectiekosten en de kans dat u iets mist.

Waar moet een corrosie-inspectieplan aan voldoen?

Een inspectieplan dat de corrosievorm serieus neemt, voorkomt dat u achteraf moet concluderen dat de meting niets zei. Gebruik deze punten bij het opstellen of beoordelen van een plan:

Checklist voor corrosie-inspectie met NDO-meetapparatuur:

• Benoem de verwachte corrosievorm per zone: alleen dan kiest u een raster en sonde die die vorm kunnen vinden.
• Leg de minimale toelaatbare wanddikte vooraf vast: zonder grenswaarde wordt een lage meetwaarde een discussiepunt in plaats van een besluit.
• Controleer of de meter de restwanddikte kan meten: een standaardsonde heeft een ondergrens, en vergevorderde corrosie komt vaak juist daar in de buurt.
• Stem sonde en meetmethode af op de coatingstatus: meten door verf vraagt een echo-echomethode, kaal staal laat een dual-element sonde voor putten toe.
• Kalibreer op het materiaal en de geluidssnelheid van het object: een afwijkende geluidssnelheid geeft op elke meetwaarde een systematische fout.
• Verdicht het raster op risicoplekken: bochten, verbindingen tussen verschillende metalen, steunen en de onderzijde van leidingen.
• Meet steeds op dezelfde, gemarkeerde punten: alleen herhaalbare punten leveren een betrouwbare corrosiesnelheid op.
• Verwijs naar de geldende norm: neem in procedures en rapporten EN ISO 16809:2025 op in plaats van de ingetrokken editie uit 2017.

Welke corrosievormen mist u met alleen een wanddiktemeter?

Een ultrasone diktemeter meet de afstand tot het eerste reflecterende vlak. Hij ziet dus alleen corrosie die materiaal wegneemt of dat vlak verplaatst. Een aantal soorten corrosie doet dat nauwelijks en blijft daardoor buiten beeld.

Spanningscorrosie en vermoeiingscorrosie veroorzaken scheuren, geen dunner materiaal. Interkristallijne corrosie tast de korrelgrenzen aan, terwijl de wanddikte nominaal lijkt. Op een uitgelezen meetwaarde zijn deze vormen niet te zien, terwijl ze tot plotseling bezwijken kunnen leiden. Daarvoor zijn andere NDO-methoden nodig, zoals penetrant-, magnetisch of wervelstroomonderzoek, of ultrasoon scheuronderzoek met hoeksondes. Filiforme corrosie, de draadvormige aantasting onder coating op onder meer aluminium, is vooral een probleem van hechting en uiterlijk. Visuele beoordeling ligt dan meer voor de hand.

Een tweede blinde vlek is de plaats. Corrosie onder isolatie (CUI) is moeilijk op te sporen omdat de isolatie eerst weg moet. Vereniging ION schatte in 2019 de extra kosten van CUI voor Nederland op zes tot acht miljard euro per jaar. Een wanddiktemeter helpt pas nadat u op basis van risico hebt besloten waar u inspectievensters opent.

Let ook op de valkuil van gemiddelden. Een rapport met per zone de gemiddelde wanddikte lijkt geruststellend, maar maskeert juist de lokale vormen uit de lijst hierboven. Vraag daarom altijd de laagst gemeten waarde per zone op, met de locatie erbij.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen corroderen en roesten?

Corroderen is de algemene term voor de aantasting van elk metaal door zijn omgeving. Roesten is corrosie van ijzer en staal, waarbij het roodbruine corrosieproduct ontstaat. Aluminium, koper en RVS kunnen dus wel corroderen, maar niet roesten.

Kan een ultrasone diktemeter galvanische corrosie aantonen?

Galvanische corrosie toont u aan via het patroon, niet via één meting. Meet in een lijn van de contactzone naar het ongestoorde materiaal. Neemt de dikte duidelijk af richting de verbinding met een ander metaal, dan is contactcorrosie een waarschijnlijke oorzaak.

Waarom geeft mijn meter bij putcorrosie soms geen waarde?

Signaalverlies ontstaat doordat de schuine of ruwe bodem van een corrosieput het geluid wegkaatst in plaats van terug naar de sonde. Een ontbrekende waarde op een verder normaal object is daarom een aanwijzing om die plek nader te onderzoeken, geen meetfout om over te slaan. Een meter met grafische weergave maakt dit zichtbaar.

Is oxidatie op aluminium een reden om de wanddikte te meten?

Oxidatie op aluminium vormt meestal een dunne, beschermende laag die de wanddikte nauwelijks beïnvloedt. Meten wordt pas zinvol bij putcorrosie, bijvoorbeeld door chloriden, of bij contactcorrosie met staal. Stel de meter dan wel in op de geluidssnelheid van aluminium.

Hoe vaak moet ik wanddiktemetingen herhalen?

Het meetinterval volgt uit de gemeten corrosiesnelheid en de resterende marge tot de minimale wanddikte. Bij algemene corrosie kan een interval van enkele jaren volstaan. Bij actieve putcorrosie of erosie-corrosie ligt een kortere cyclus voor de hand, omdat lokaal verlies sneller kan oplopen.

Waar begint u bij uw volgende corrosie-inspectie?

Begin bij de vraag welke soorten corrosie u op uw object verwacht. Kies pas daarna het meetraster, de sonde en de meetmethode, en controleer of uw procedures naar EN ISO 16809:2025 verwijzen. Vormen die geen wanddikte kosten vragen een andere NDO-methode.

Diktemeter – NDT Benelux levert ultrasone wanddiktemeters, sondes en accessoires voor corrosie-inspectie. Het advies houdt rekening met corrosieputten, meten door verflagen, minimale meetdikte en de juiste transducer, en meetapparatuur is ook te huur voor een tijdelijk project. Leg uw object en verwachte corrosievorm voor via advies en een offerte bij Diktemeter – NDT Benelux.